Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
İstanbul Sanayi Odası’nın hazırladığı ‘Türkiye’nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2018 Araştırması’nın açıklanan sonuçlarına göre işçilerin kazanılmış haklarını gasbetmekte ısrar eden Koç’ların TÜPRAŞ’ı üretimden satışlarda 79 milyar lirayla Türkiye’nin en büyük sanayi kuruluşu oldu. TÜPRAŞ’ı 31 milyar 63 milyon lirayla Ford, 23 milyar 608 milyon lirayla Toyota izledi. Toyota’yı da sırasıyla Oyak-Renault, Tofaş, Arçelik, İskenderun Demir ve Çelik, Ereğli Demir ve Çelik, İçdaş Çelik ve Hyundai Assan takip etti.
Silah sanayi sıra zıpladı!
Listede savunma sanayi şirketleri de dikkat çekti. ASELSAN, 2018’de 2017’ye göre 5 sıra yükselirken, bir başka savunma sanayi şirketi TUSAŞ da 6 sıra zıplayarak 22. sırada yer aldı.
Borca dayalı büyüme, döviz kuru ‘karı’!
‘İSO 500 Büyük Sanayi Kuruluşları’ araştırması Türkiye ekonomisindeki borca dayalı “büyümenin” sakatlıklarını da bir kez daha ortaya koydu.
Araştırma net satışın 2018’de bir önceki yıla göre yüzde 34.5 artışla 878 milyar TL olduğunu ortaya koyuyor. Ancak bu artış asıl olarak döviz kurlarındaki yükseliş ve fiyatlardaki artışla ilgili. İhracata dayalı üretim yapan; fakat ihraç ettikleri mamullerin önemli bir kısmını da ithal eden Türkiye menşeli firmaların hemen hepsi döviz kurlarının ve fiyatlardaki yükselişin hem avantajlarını hem de dezavantajlarını bir arada yaşıyorlar.
Borçların payı yüzde 67
En zayıf karınlarıysa karlarının yüksek borçları. Nitekim karların önemli bir kısmı da bu borçların finansmanına ayrılıyor.
İSO 500’ün finansman giderlerinin, faaliyet kârı içindeki payının yüzde 49,8’den yüzde 88,9’a yükseldiğini belirtiyor. Böylece sanayi firmaları elde ettikleri kârın tamamına yakınını finansman giderlerine ayırmış oluyor.
Faizlerdeki artış, TL’deki değer kaybı ve enflasyon da azami kar peşinde koşan; borca dayalı üretim yapan bu şirketlerin kriz koşullarında ciddi sıkışmalar yaşamalarına neden oluyor. Borç/özkaynak dağılımında borçların payı yüzde 67’ye yükseldi, bu oran tarihsel olarak en olumsuz kaynak yapısına işaret ediyor.
Devreden KDV ise 2018’de yüzde 35,6 artışla 9,7 milyar TL’ye çıktı.
İstanbul Sanayi Odası (İSO) Başkanı Erdal Bahçıvan bu durumu “Finansmanın mali tablolarda yarattığı tahribat esas faaliyetlerde ne kadar başarılı olunursa olunsun bunun sürdürülebilir olmadığını gösteriyor” sözleriyle özetliyor.
690 bin istihdam
Açıklanan verilere göre İSO 500 şirketlerinin 2018 yılında yarattığı istihdam bir önceki yıla göre yüzde 2,4 yükselerek 690 bin 704’e oldu. Bu yükselişte taşeron çalışmanın ya da hikimetin istihdam hibelerinin belirleyici olduğu açık.
Zarar eden şirket sayısı arttı
Söz konusu firmalar 2018’de toplam 63.5 milyar lira dönem kârı elde etti. 2018’de İSO 500 listesinde yer alan firmalar arasında, kâr eden kuruluş sayısı 422’den 381’e düştü. Zarar eden kuruluş sayısı ise 78’den 119’a yükseldi.
71 milyar lira ihracat
En büyük 500 şirketin ihracatı ise 71.8 milyar olarak gerçekleşti. İhracat sıralamasında ilk üç sırada yine otomobil şirketleri yer aldı. Ford Otomotiv 5 milyar 682 milyon dolarla geçen yıl en çok ihracat yapan sanayi kuruluşu olurken, bu firmayı 4 milyar 325 milyon dolarla Toyota ve 3 milyar 363 milyon dolarlık ihracatla Oyak-Renault takip etti. Geçen yıl ihracat sıralamasında üçüncü sırada yer alan Tofaş, bu yıl 3 milyar 69 milyon dolarlık ihracatla dördüncü sıraya geriledi.