İSİG: 2022’nin ilk 4 ayında 479 işçi hayatını kaybetti

İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Meclisi (İSİG) Soma Katliamı’nın 8. yıldönümü olan bugün 2022’nin ilk 4 ayında yaşanan iş cinayetlerine ilişkin raporunu yayınladı. Buna göre sadece 4 ayda en az 479 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. İşçi sınıfı cephesinde devam eden mücadele ve direnişlerin selamlanmasıyla başlayan raporda 4 ayda yaşanan iş cinayetlerine ilişkin tespit ve öngörülerini 8 başlıkta özetleyen İSİG, şunların altını çizdi:

Sendikal hareket giderek etkisizleşiyor

Nisan ayı ile birlikte (havanın ısınması, sezonun başlaması) güvencesiz çalışmanın en yoğun olduğu inşaatlarda ve tarımdaki iş cinayetlerinde bir artış meydana geldi. Yaz sürecinde bu artışın devam edeceğini söyleyebiliriz. Diğer yandan özellikle metal, maden, enerji ve kimya başta olmak üzere sanayi işkollarında da iş cinayetleri oransal olarak artıyor. Bu durum geleneksel sendikal merkezlerin çekirdeğini oluşturan işkollarında da güvencesiz çalışma koşullarındaki derinleşmeye (üretim zorlaması, işsizlik baskısı) ve sendikal hareketin giderek etkisizleştiğine işaret ediyor.

Servis kazaları tüm işkollarında artıyor

İş cinayeti nedenlerinden biri olan servis/trafik kazalarında bir artış meydana geldi. Bu durumun bir ayağını tarım sektöründeki hareketlilik ve buna bağlı olarak özellikle traktör taşımacılığı oluşturuyor. Diğer yandan sanayi işkollarında da servis kazaları daha fazla gündeme geldi. Burada da uygun olmayan (eski, bakımsız vb.) minibüs ve otobüslerin kullanılmasına dikkat çekmek gerekiyor. Son olarak taşımacılık işkolunda ise şoförlerin uzun ve yorucu iş saatlerinde, yedek şoför olmadan, dinlenme-barınma-beslenme sorunları içinde çalışmaları iş cinayetleri sonucunu doğuruyor.

İki yıl sonra ilk defa Covid-19 nedeniyle aktif işçi ölümü tespit edilmedi

 2020 yılı Mart ayından itibaren çıkardığımız raporlarda “Covid-19 bir işçi sınıfı hastalığıdır” tespitini yapmıştık. 2021 yılının Temmuz ayından itibaren yaygın aşılamanın başlamasıyla hastalık, işçi sınıfı içinde daha çok yaşlı ve emekli işçilere daralan bir işçi sağlığı sorunu olmaya devam etmişti. Ancak iki yıl sonra ilk defa Nisan ayında Covid-19 nedenli bir işçi ölümü (aktif çalışan) tespit edemedik.

Sanayi işkollarında iş cinayetleri oransal olarak artıyor

Sanayi işkollarında iş cinayetlerinin oransal olarak artışıyla birlikte ezilme, patlama, yanma, elektrik çarpması vb. ölüm nedenlerinde de gözle görülür bir yaygınlaşma mevcut. Bu noktada İstanbul, Kocaeli, İzmir, Manisa, Bursa, Ankara, Tekirdağ, Sakarya, Gaziantep gibi şehirlerde endüstriyel kazalar olarak adlandırılan iş cinayetlerini daha sık görebiliriz. Bu durum diğer yandan halk sağlığı için de önemli bir tehdit (Örneğin son Tuzla’daki patlama).

Genç işçilere dönüş özel bir örgütlenme seferberliği

Genç işçi ölümleri özellikle moto kurye, metal-inşaat-tekstil işçileri arasında yoğun. Yine tarım ve inşaat işkolunda çocuk işçi ölümleri mevcut. Bu durum özellikle yaz aylarında daha da artıyor. Diğer yandan 30 yaş altı genç işçilerde örgütsüzlük had safhada. Bu noktada genç işçilere dönük özel bir örgütlenme seferberliğine girişmek gerekiyor.

Yaz aylarında kadın işçi ölümlerinin artması bekleniyor

İlk dört ayda 33 kadın işçi hayatını kaybetti. Kadın işçiler tarım, eğitim, ticaret, büro, metal, taşımacılık, sağlık, konaklama ve genel işler işkollarında çalışıyorlardı. Yaz aylarında tarım ve turizm işkolundaki mevsimsel hareketlenme ile birlikte kadın işçi ölümlerinde de bir artış olabilir. Kadın işçilere dair çalışmaların yoğunlaştırılması gerekiyor.

Göçmen-mülteci işçi örgütlenmesine dair somut adımlar gerekli

Türkiye’de her yıl 100 civarında göçmen-mülteci işçi hayatını kaybediyor. Tabi büyük bir çoğunluğu sigortasız çalışıyor, en az paraya ve en tehlikeli koşullarda. Bu çalışma koşulları birçok göçmen-mülteci ölümünün de hasır altı edilmesine yol açıyor. Ancak emek hareketinin bazı girişimleri olsa da alana dair çalışmalar çok sınırlı. Siyasal atmosferi de dikkate alınca göçmen-mülteci işçilere dair daha somut adımların atılması elzem.

Sendikalı işçi ölümleri, kâğıt üzerinde kalan sendikalı olma hali

Bu dört aylık süreçte 17 sendikalı işçi ölümü (yüzde 3,54) tespit edebildik. Elbette raporumuzun son kısmında isimlerine de yer verdiğimiz ölen işçi arkadaşlarımız içinde sendikalı sayısının fazla olduğunu biliyoruz. Ancak bu sendikal üyelik kağıt üzerinde kalıyor. Sendikaların bir kısmı üyelerinin iş cinayeti sonrası ölümünde herhangi bir açıklama yapmadığı için bir bilgiye ulaşmak zorlaşıyor…

2022’DEKİ İŞ CİNAYETLERİNE İLİŞKİN “AYRINTILAR”

İstihdam biçimlerine göre

2022 yılının ilk dört ayında iş cinayetlerinin istihdam biçimlerine göre dağılımına baktığımızda 428 ücretli (işçi ve memur) ve 51 kendi nam ve hesabına çalışan (çiftçi ve esnaf) hayatını kaybetti. Yani ölenlerin yüzde 89’unu ücretliler yüzde 11’ini ise kendi nam ve hesabına çalışanlar oluşturuyor…

İşkollarına göre

2022 yılının ilk dört ayında iş cinayetlerinin işkollarına göre dağılımı şöyle: İnşaat, Yol işkolunda 83 işçi; Taşımacılık işkolunda 61 işçi; Tarım, Orman işkolunda 57 emekçi (30 işçi ve 27 çiftçi); Ticaret, Büro, Eğitim, Sinema işkolunda 36 emekçi; Metal işkolunda 35 işçi; Sağlık, Sosyal Hizmetler işkolunda 32 işçi; Belediye, Genel İşler işkolunda 31 işçi; Konaklama, Eğlence işkolunda 22 işçi; Madencilik işkolunda 19 işçi; Savunma, Güvenlik işkolunda 16 işçi; Enerji işkolunda 15 işçi; Petro-Kimya, Lastik işkolunda 13 işçi; Tekstil, Deri işkolunda 12 işçi; Gemi, Tersane, Deniz, Liman işkolunda 9 işçi; Ağaç, Kâğıt işkolunda 6 işçi; Gıda, Şeker işkolunda 4 işçi; Basın, Gazetecilik işkolunda 4 işçi; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 3 işçi; Banka, Finans, Sigorta işkolunda 1 işçi; Elimizdeki veriler ışığında çalıştığı işkolunu belirleyemediğimiz 20 işçi hayatını kaybetti…

Nedenlerine göre

2022 yılının ilk dört ayında iş cinayetlerinin nedenlerine göre dağılımı şöyle: Trafik, Servis Kazası nedeniyle 93 işçi; Ezilme, Göçük nedeniyle 89 işçi; Yüksekten Düşme nedeniyle 67 işçi; Kalp Krizi, Beyin Kanaması nedeniyle 63 işçi; Covid-19 nedeniyle 40 işçi; İntihar nedeniyle 26 işçi; Zehirlenme, Boğulma nedeniyle 21 işçi; Patlama, Yanma nedeniyle 17 işçi; Elektrik Çarpması nedeniyle 17 işçi; Şiddet nedeniyle 17 işçi; Nesne Çarpması, Düşmesi nedeniyle 8 işçi; Kesilme, Kopma nedeniyle 2 işçi; Diğer nedenlerden dolayı 19 işçi hayatını kaybetti…

Yaş gruplarına göre

2022 yılının ilk dört ayında iş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımı şöyle: 14 yaş ve altı 1 çocuk işçi, 15-17 yaş arası 7 çocuk/genç işçi, 18-27 yaş arası 55 işçi, 28-50 yaş arası 246 işçi, 51-64 yaş arası 108 işçi, 65 yaş ve üstü 33 işçi, Yaşını bilmediğimiz 29 işçi hayatını kaybetti…

Örgütlenme durumlarına göre

2022 yılının ilk dört ayında iş cinayetlerinde ölenlerin 17’si (yüzde 3,54) sendikalı işçi, 462’si ise (yüzde 96,46) sendikasız. Sendikalı işçiler metal, kimya, sağlık, madencilik, taşımacılık ve belediye işkollarında çalışıyordu.

Kentlere göre

2022 yılının ilk dört ayında Türkiye’nin 72 şehrinde ve yurtdışında sekiz ülkede iş cinayeti gerçekleştiğini tespit ettik: 83 ölüm İstanbul’da; 23 ölüm Kocaeli’nde; 20 ölüm İzmir’de; 17’şer ölüm Bursa ve Muğla’da; 16 ölüm Antalya’da; 15’şer ölüm Kayseri ve Şanlıurfa’da; 14’er ölüm Aydın ve Samsun’da; 13 ölüm Denizli’de; 12’şer ölüm Ankara ve Manisa’da; 11 ölüm Mersin’de; 10 ölüm Gaziantep’te; 9’ar ölüm Balıkesir, Konya, Sakarya ve Zonguldak’ta; 8 ölüm Adana’da; 7’şer ölüm Batman, Çanakkale ve Hatay’da; 6 ölüm Trabzon’da; 5’er ölüm Kahramanmaraş, Kütahya ve Malatya’da; 4’er ölüm Adıyaman, Ağrı, Bolu, Çorum, Düzce, Kırşehir, Mardin ve Uşak’ta; 3’er ölüm Artvin, Diyarbakır, Kırıkkale, Niğde, Tekirdağ ve Yalova’da; 2’şer ölüm Afyon, Bartın, Burdur, Erzurum, Eskişehir, Giresun, Hakkari, Karabük ve Ordu’da; 1’er ölüm Aksaray, Ardahan, Bilecik, Çankırı, Edirne, Elazığ, Iğdır, Isparta, Karabük, Karaman, Kars, Kastamonu, Kırklareli, Kilis, Nevşehir, Rize, Siirt, Sinop, Sivas, Şırnak, Tokat ve Van’da; 11 ölüm Yurdışında (3’ü Kuzey Kıbrıs, 2’si Irak, 1’er Azerbaycan, Çin, Dominik, İsrail, Makedonya, Rusya) meydana geldi…