Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 202 yılında en az bin 843 işçinin iş cinayetlerinde hayatını kaybettiğini açıkladı. AKP’li 20 yılda patronların gözleri parlarken büyük işçi cinayetlerinin yaşandığı hatırlatılan raporda, 2022 yılında yaşanan iş cinayetlerin eilişkin ayrıntılı değerlendirmeler yapıldı.
‘Sendikalı işyerlerinde de güvencesizlik artıyor, sendikalar giderek işlevsizleşiyor’
Cinayetlerin tam rakamlarına ulaşmanın mümkün olmadığı, o nedenle “en az” vurgusu yapıldığı kaydedilen raporda, 2022 yılında iş cinayetlerinde kısmi artış olduğu kaydedilerek bunun nedenlerine ilişkin şunlar belirtildi:
Benzer bir gerçeklik OHAL sürecinde de (2016-2018) meydana gelmiş ve iş cinayetlerinde oransal bir artış yaşanmıştı. Bu durum temel olarak geleneksel sendikal merkezlerin çekirdeğini oluşturan işkollarında da güvencesiz çalışma koşullarındaki derinleşmeye (üretim zorlaması, işsizlik baskısı) ve sendikal hareketin giderek etkisizleştiğine (işkolunda çekim merkezi olamaması, örgütlü olduğu işyerlerindeki hak kayıpları) işaret etmektedir.
Tarım, inşaat, hizmet ve sanayi sektörleri
İş cinayetlerinin yoğunlaştığı (953 işçi ölümü) üç işkolu bulunduğu kaydedilen açıklamada, bunlar güvencesiz çalışmanın hakim olduğu inşaat, tarım ve taşımacılık işkolları olarak sıralandı.
Bu işkollarındaki iş cinayetlerinin biçimleri-nedenleri üzerinde durulan raporda, moto-kurye ölümlerine özel olarak işaret edildi:
Bu yıl moto kurye ölümleri de bu nedenlerden dolayı ölümlerin arttığı bir meslek olarak raporlarımızda öne çıkıyor. Pandemi ile birlikte giderek genişleyen ve işçi profilinin çoğunlukla 20’li yaşların başında olduğu sektörde işçi sağlığı açısından en net sonuç ortada: 2022 yılında en az 55 moto kurye iş cinayetlerinde hayatını kaybetti.
Katı atık işçilerinin de ölüm sıralamasında yer aldığı kaydedilen raporda, bu işkolunda acil örgütlenme çağrısı yapıldı.
‘Aslında sektörel olarak en çok iş cinayeti sanayide!’
Diğer yandan sanayi işkollarındaki ölümler ilk üç sırada olmasa da sanayinin çok farklı işkollarında (maden, metal, enerji, tekstil, kimya, gıda vd.) olduğu gerçeğinin altı çizilen raporda, “Aslında bu işkollarının toplamını aldığımızda “sektörel olarak en fazla ölüm sanayide” meydana geliyor. Özellikle sendikasızlaştırmanın sonuçlarının ortaya çıktığı ve genç işçi ölümlerinin yoğunlaştığını gözlemliyoruz” denildi.
Raporda madenlerde yaşanan iş cinayetlerindeki artışa özel olarak işaret edildi.
Sanayi işkollarında iş cinayetlerinin oransal olarak artışı ile birlikte ezilme, patlama, yanma, elektrik çarpması, zehirlenme vb. ölüm nedenlerinde de gözle görülür bir yaygınlaşma olduğu belirtilen raporda “Bu noktada İstanbul, Kocaeli, İzmir, Manisa, Bursa, Ankara, Tekirdağ, Sakarya, Gaziantep, Samsun, Konya gibi şehirlerde endüstriyel kazalar olarak adlandırılan iş cinayetleri öne çıkıyor” denildi.
Şiddet yaygınlaşıyor
Sağlık ve eğitim emekçilerine yönelik işyerlerinde yaygın bir şiddet yaşandığı, gerekli önlemlerin alınmadığı, sadece bu iki işkollarıyla sınırlı olmadığı belirtilen raporda, hizmet sektörünün farklı alanlarında (eğlence, belediye, taşımacılık, büro, özel güvenlik, basın vd.) da yaygınlaştığı kaydedildi.
İntiharların nedenlerine, aşırı çalışma-sağlıksız beslenme-barınma-yaşam koşullarının tetiklediği ölümcül hastalık ve sonuçlara işaret edilen raporda Covid 19 konusunda da şunlar ifade edildi:
2020 yılı Mart ayından itibaren çıkardığımız raporlarda “Covid-19 bir işçi sınıfı hastalığıdır” tespitini yapmıştık. 2021 yılının Temmuz ayından itibaren yaygın aşılamanın başlamasıyla hastalık, işçi sınıfı içinde daha çok yaşlı ve emekli işçilere daralan bir işçi sağlığı sorunu olmaya devam etti ve 2022 yılının ilk üç ayında da yaygın öldürücü niteliğini sürdü. Sonrasında ise işçi sınıfı için Covid sonrası sağlık sorunları görülmeye başlandı.
Örgütlenme çağrısı
Çocuk, yaşlı, kadın ve göçmen işçi ölümlerindeki artış, kriz ve vahşi çalışma koşullarına işaret edilerek devam edilen raporda örgütlenme çağrısı yapılarak,
“İş cinayetlerinde ölen işçilerin 92’si sendikalı (Bu işçilerin 42’si Bartın Amasra’daki maden patlamasında hayatını kaybetti). Bir yandan tüm iş cinayetlerinde ölen işçilerin yüzde 5’i sendikalıdır tespitiyle “sendikalı olmak iş cinayetlerini önler” diyebiliriz. Diğer yandan Amasra örneğini de değerlendirince “sadece sendikalı olmak yetmez örgütlü de olmak gerekir” demek lazım. Zira iş cinayetlerini işçi örgütlülüğü, işçi denetimi önler; sendikaya üye olmak ve toplu sözleşme imzalamak, Soma’da olduğu gibi Amasra’da da bu örgütlülüğün ve denetimin hayata geçirilmediğini göstermiştir” ifadeleri kullanıldı.
Emek, ekoloji ve halk sağlığı mücadelesi kapsamında yaşanan cinayetler ve verilen mücadelelere özel bir başlık ayrılan rapora 2022 yılı iş cinayetlerine ilişkin ayrıntılarla devam edildi.
Aylara göre 2022 yılı iş cinayetleri
2022 yılında iş cinayetlerinin aylara göre dağılımı şöyle:
Ocak ayında en az 120 işçi, Şubat ayında en az 109 işçi, Mart ayında en az 123 işçi, Nisan ayında en az 130 işçi, Mayıs ayında en az 178 işçi, Haziran ayında en az 189 işçi, Temmuz ayında en az 172 işçi, Ağustos ayında en az 189 işçi, Eylül ayında en az 161 işçi, Ekim ayında en az 163 işçi, Kasım ayında en az 128 işçi ve Aralık ayında en az 181 işçi iş cinayetlerinde hayatını kaybetti…
İstihdam biçimlerine göre
2022 yılında iş cinayetlerinin istihdam biçimlerine göre dağılımına baktığımızda 1600 ücretli (işçi ve memur) ve 243 kendi nam ve hesabına çalışan (çiftçi ve esnaf) hayatını kaybetti. Yani ölenlerin yüzde 87’sini ücretliler yüzde 13’ünü ise kendi nam ve hesabına çalışanlar oluşturuyor…
İşkollarına göre
2022 yılında iş cinayetlerinin işkollarına göre dağılımı şöyle:
İnşaat, Yol işkolunda 374 işçi; Tarım, Orman işkolunda 359 emekçi (186 işçi ve 173 çiftçi); Taşımacılık işkolunda 220 işçi; Madencilik işkolunda 105 işçi; Metal işkolunda 101 işçi; Ticaret, Büro, Eğitim, Sinema işkolunda 99 emekçi; Belediye, Genel İşler işkolunda 97 işçi; Konaklama, Eğlence işkolunda 95 işçi; Sağlık, Sosyal Hizmetler işkolunda 61 işçi; Enerji işkolunda 52 işçi; Gemi, Tersane, Deniz, Liman işkolunda 43 işçi; Petro-Kimya, Lastik işkolunda 35 işçi; Tekstil, Deri işkolunda 32 işçi; Savunma, Güvenlik işkolunda 31 işçi; Gıda, Şeker işkolunda 22 işçi; Ağaç, Kâğıt işkolunda 22 işçi; Çimento, Toprak, Cam işkolunda 16 işçi; Basın, Gazetecilik işkolunda 7 işçi; İletişim işkolunda 5 işçi; Banka, Finans, Sigorta işkolunda 3 işçi; Elimizdeki veriler ışığında çalıştığı işkolunu belirleyemediğimiz 64 işçi hayatını kaybetti…
Nedenlerine göre
2022 yılında iş cinayetlerinin nedenlerine göre dağılımı şöyle:
Trafik, Servis Kazası nedeniyle 422 işçi; Ezilme, Göçük nedeniyle 347 işçi; Yüksekten Düşme nedeniyle 295 işçi; Kalp Krizi, Beyin Kanaması nedeniyle 201 işçi; Patlama, Yanma nedeniyle 97 işçi; Elektrik Çarpması nedeniyle 78 işçi; Zehirlenme, Boğulma nedeniyle 77 işçi; İntihar nedeniyle 71 işçi; Şiddet nedeniyle 68 işçi; Covid-19 nedeniyle 46 işçi; Nesne Çarpması, Düşmesi nedeniyle 27 işçi; Kesilme, Kopma nedeniyle 14 işçi; Diğer nedenlerden dolayı 100 işçi hayatını kaybetti…
Cinsiyete göre
2022 yılında iş cinayetlerinin cinsiyetlere göre dağılımı şöyle: 108 kadın işçi ve 1735 erkek işçi hayatını kaybetti…
Yaş gruplarına göre
2022 yılında iş cinayetlerinin yaş gruplarına göre dağılımı şöyle:
14 yaş ve altı 27 çocuk işçi,
15-17 yaş arası 37 çocuk/genç işçi,
18-29 yaş arası 390 işçi,
30-49 yaş arası 756 işçi,
50-64 yaş arası 428 işçi,
65 yaş ve üstü 99 işçi,
Yaşını bilmediğimiz 106 işçi hayatını kaybetti…
Göçmen-mülteci işçiler
2022 yılında 90 mülteci/göçmen işçi hayatını kaybetti. Bu işçilerin geldikleri ülkelere bakarsak:
39 işçi Suriyeli; 20 işçi Afganistanlı; 8 işçi Türkmenistanlı; 5’er işçi İranlı ve Özbekistanlı; 3 işçi Rusyalı; 1’er işçi Azerbaycanlı, Belaruslu, Endonezyalı, Iraklı, Kuveytli, Nijeryalı, Pakistanlı, Sırbistanlı, Ukraynalı ve Yunanistanlı…
Örgütlülük durumlarına göre
2022 yılında iş cinayetlerinde ölenlerin 92’si (yüzde 4,99) sendikalı işçi, 1751’i ise (yüzde 95,01) sendikasız. Sendikalı işçilerin 44’ü madencilik, 16’sı metal, 10’u belediye, 7’si kimya, 4’ü enerji, 4’ü sağlık, 2’si taşımacılık, 1’i tarım, 1’i iletişim, 1’i eğitim, 1’i tersane ve 1’i güvenlik işkolunda çalışıyordu…
Raporun tamamına buradan ulaşabilirsiniz
