Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği (İSİG) Meclisi, 3 Mart İş Cinayetleri ile Mücadele Günü’nde “Maden İşkolu İş Cinayetleri” raporunu yayımladı. Buna göre 2013-2025 yılları arasında bin 267 maden işçisinin iş cinayetlerinde hayatını kaybetti. İş cinatlerinde ölümlerin yüzde 70’i Göçük/ezilme ve zehirlenme/boğulma olarak gerçekleşti.. Hayatını kaybedenlerin yüzde 68,2’si sendikasız. En çok ölüm Manisa ve Zonguldak’ta.
Rapor, maden işçiliğinin tarihsel olarak Zonguldak merkezli yapısına, 1980 sonrası güvencesizleştirmeye ve sendikal harekete dönük baskılara işaret ediyor; Kozlu, Armutçuk, Yeni Çeltek ve Sorgun’daki toplu ölümleri hatırlatıyor. AKP döneminde ise Soma, Ermenek, Amasra, İliç gibi “toplu iş cinayetleri”nin yakın geçmişe damga vurduğunu belirtiyor.
Özelleştirilen madencilik
Rapor, madencilikte büyüme-özelleştirme-ruhsatlandırma hattının “daha agresif ve talancı” bir birikim stratejisine dönüştüğünü savunuyor; Maden Kanunu’nda çok sayıda değişiklik yapıldığını, rödövans uygulamalarıyla kamusal alanların özel sektöre açıldığını vurguluyor.
Rapora göre 2013-2025 yılları arasında iş cinayetlerinde gerçekleşen bin 267 ölümün 682’sinin linyit ve taş kömürü üretiminde gerçekleştiğini; mermerde 178, taş ocaklarında 132 ölüm olduğunu kaydediyor. Bu üç alan, toplamın “beşte dördüne yakın” bölümünü oluşturuyor.
İSİG verilerine göre, madenlerdeki işçi ölümlerinin yarıdan fazlası linyit ve taş kömürü ocaklarında meydana geldi. Dörtte biri ise mermer ve taş ocaklarında gerçekleşti. Yani bin 267 maden işçisi cinayetinin beşte dördü kömür, mermer ve taş ocaklarında yaşandı.
İş cinayetlerinde yaş grupları
Maden işçisi ölümleri yaş grupları açısından 18-50 yaş aralığında gerçekleşti. Ölümlerin yoğunlaştığı dar aralık ise 30-34 yaş grubu oldu.
Raporda iki çocuk işçi ile Ayşe Uygun ve Saniye Demir adlı iki kadın işçinin (manganez ve mermer işletmeleri) trafik kazası ve şiddet nedeniyle hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Göçmen işçilerde ise 7 Afganistanlı, 7 Suriyeli, 5 Çinli ve Irak, İran, Türkmenistan uyruklu birer işçinin ölümü kaydediliyor; Vezir Mohammad Nourtani’nin ölümü göçmen işçilerin koşulları açısından “sembol” olarak anılıyor.
İSİG Meclisi’nin talebi: Kamulaştırma, işçi denetimi, güvenli çalışma
Rapor, madenlerde düşük ücret, uzun mesai, güvencesizlik ve denetimsizliği “sermaye düzeninin cana kastı” olarak tarif ediyor. İSİG Meclisi’nin öne çıkardığı talepler arasında şunlar var:
- İnsan onuruna yakışır ücret ve çalışma saatleri
- İşçi sağlığı ve iş güvenliği önlemlerinin eksiksiz uygulanması
- Madenlerin kamulaştırılması
- Sendikal iradeye müdahalenin son bulması
- İşçi denetiminin sağlanması
- Madencilik sahalarının çevresinde yaşayanların su, hava ve yaşam alanlarının korunması