Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
Cam sektöründe koronavirüs günlerinde neler yaşanıyor? Fabrikalarda çalışan işçilerin çalışma koşulları salgın günlerinde nasıl düzenleniyor? İşçilere sağlıklı çalışma ortamı sağlanıyor mu, hijyen koşulları nasıl? İşçilerin üyesi olduğu Kristal-İş Sendikası’nın tutumu nedir? İşçiler bu konuda ne düşünüyorlar?..
Bütün bunları hem Kırklareli Otocam hem de Eskişehir Şişecam Fabrikası’nda çalışan işçilere sorduk:
Kırklareli Cam Fabrikası’nda ilk önce iki koronavirüs tesbit edildi. Koronalı işçi Kalite Kontrol bölümünde çalışıyordu. Bölüm kapatıldı, yakın temasta bulunmuş olabileceği işçiler idari izne çıkarıldı. Aile çevresi evde 14 günlük karantinaya alındı. Testler yapıldı ve sekiz işçide daha covid-19 saptandı. İlk koronavirüslü kalite kontrol ustası yoğun bakımda, sağlık durumu iyiymiş.
Bursa’da bulunan Yenişehir Fabrikası’nda da bir koronavirüs vakası olduğu iletildi.
Eskişehir de de durum aynı aslında haftada üç gün çalışıp üç gün kısa dönem uygulaması var.
Fabrikada sağlıklı çalışma koşulları için gerekli önlem ve tedbirlerin alındığı söylendi.
Cam sektöründe yaklaşık 250 kronik hastalığı olan işçi olduğu, bunların idari izne gönderildikleri, 110 işçinin de bu dönemde çeşitli rahatsızlıklardan kaynaklı raporlu olduğu ifade edildi. Yani, her dört kişiden birinin kronik rahatsızlığı var.
Kısa dönem uygulaması cam sektöründe ücretler açısından değerlendirildiğinde 12 ay ortalamasının yüzde 60’ı alabilecekleri, sosyal haklar ve ikramiyelerinde kesinti olmayacağı patron tarafından işçilere söylenmiş.
Kırklareli Otocam Fabrikası’nda çalışan işçi arkadaşımız Kristal-İş Sendikası’nın salgın başladığından beri hiçbir açıklama yapmamasını eleştirerek şunları söylüyor:
Tamam, şirket salgın başladığından beri sağlık önlemlerine önem veriyor. Başından beri kronik rahatsızlığı olan arkadaşlarımızı idari izne gönderdi. Bizim fabrikada 60 yaş üstü yok. Hijyen, maske, eldiven, sosyal mesafe gibi konularda gerekli önemi, intizamı göstermeye çalışıyor. Korona tespit edilen bölümleri kapatıyor, idari izne gönderiyor. Ama sendikamız bu konuda derin bir sessizliğe bürünmüş durumda; iş yükünü işyeri temsilcilerimizin üzerine atmış, merkez yatıyor. Ne bir açıklama ne bir söylem duyabildik şimdiye kadar. Kristal-İş merkezi ne yapıyor gerçekten merak ediyoruz! Bu konuda bir açıklamaları var mı? Bunu bilmek istiyoruz. Ayrıca Kristal-İş Sendikası’nın Türk-İş’e bağlı bir sendika olması sadece konfederasyonun göstermelik açıklamalarıyla yetinmesini mi? gerektiriyor, merak ediyoruz.
Kırklareli Otocam Fabrikası’nda çalışan işçi arkadaşımız 3 cam fabrikası olduğunu, şimdiye kadar sadece Kırklareli Cam Fabrikası’nda sekiz işçide korona tesbit edildiğini duyduklarını söylüyor. Trakya Paşabahçe Cam Fabrikası ve Şişecam Otomotiv Fabrikası’nda şimdilik herhangi bir vaka yok.
Alınteri: Sizin çalıştığınız fabrikada çalışma sistemi yeniden salgın başladığında düzenlendi mi? Sağlıklı çalışmanız için gerekli koşullar yaratıldı mı?
Cam işçisi: Bu ayın 6’sından itibaren kısa çalışma sistemine geçildi üç ay süreyle. Şirket devlete müracat etti, 3/1 olarak çalışıyoruz. Yani ayın üçte birinde çalışıyoruz, üçte ikisinde çalışmıyoruz. Çalışan arkadaşlarımızın koşulları da sağlıklı bir şekilde yapılıyor. Üretim devam ederken bölümlerde az arkadaşımız çalıştırılıyor.
Alınteri: Kısa çalışma sisteminde çalışıyoruz dediniz. Ücretleriniz nasıl olacak? Nasıl hesaplanacak? Devletin söylediği gibi 39 tl’den mi hesaplanacak?
Cam İşçisi: Bizde öyle olmayacak. Son bir yıldaki kazancımızın ortalamasının yüzde 60’ını verecekler. Bizim fabrikadan maaş haricinde aldığımız sosyal haklarda herhangi bir kesinti olmayacak. Ayrıca zaten brüt üzerinden yüzde 60’ını verecekleri için ciddi bir kaybımız olmayacak. Çünkü öbür türlü biliyorsunuz yüzde 20 vergi dilimine girdik. Yüzde 14 sigorta kesintisi var, yüzde 2 damga vergisi, issizlik parası gibi kesintiler olduğu için şu an bizden yapılan kesintiler yüzde 40’larda oluyor. Bu nedenle maddi olarak çok kaybımız olmayacak gibi duruyor. Sosyal haklarımızdan ve ikramiyelerimizden kesinti olmayacağı için toplamda maddi kaybımız olmayacağını düşünüyorum.
Alınteri: Ama henüz ödeme almadınız ve sonuç sizin söylediğiniz gibi mi olacak, sanırım henüz net değil.
Cam İşçisi: Bize söylenen bu, ama sizin de söylediğiniz gibi henüz maaş almadık, aldığımızda göreceğiz.
Alınteri: Bursa Yenişehir Fabrikası’ndan herhangi bir bilginiz var mı? Orada nedir durum?
Cam İşçisi: Orada bir arkadaşta korona tesbit edildi diye duyduk. Açıkçası ekstra bir bilgim yok maalesef. Yenişehir Fabrikası da bizim gibi çalışıyor. Bilgi alabilirsem sizlere ulaştırırım.
Alınteri: Sendikanızın bu konudaki tutumu nedir, ne yapıyor?
Cam İşçisi: Merkezi düzeyde bir açıklaması olduğu konusunda ya da herhangi bir açıklaması olup olmadığı konusunda hiç bir şey duymadık. Sadece fabrikalarda bulunan temsilcilerle irtibat halindeyiz.
Merkez yöneticilerimiz yokları oynuyorlar açıkçası. Ama işveren süreci sağlıklı ilerletiyor. Maske temininde, koruyucu malzeme, hijyen önlemlerinde bir sıkıntı yaşamıyoruz. Ama şunu net olarak ifade etmek gerekiyor. Biz Kristal İş Sendika Merkezi’nin sosyal izolasyon açısından gelip fabrikaları dolaşmasını, dolaşacağını çok beklemiyoruz. Ancak bu süreçte resmen kaçakları oynuyor.
Kristal-İş Sendikası’nın en azından bir basın açıklaması, fabrikalarda işçi arkadaşları bilgilendirme açısından bir bildirisi olması gerekirdi. Ama bu süreçte fabrika temsilcilerine yükü attılar ve bu sorumluluktan kaytarmaktan başka bir şey değil.
Biz olaya şöyle bakarız. Bizde fabrika temsilcisi fabrika müdürüyle eş değerdedir. Ama işçi arkadaşların gözü kulağı doğal olarak genel merkezdedir. O nedenle merkezden bekliyoruz bir açıklama vs yapmalarını. İşçileri daha çok patronların insiyatifine bıraktılar. Hani patronlar gerekeni yapıyor. Yemekhanelerde sosyal mesafe, izolasyon, bir başkasının kullandığı tabak çatal kaşık kullanılmıyor, toplu alanlara çıkışlarda sürekli kontrol yapılıyor ama bu sadece bizim fabrika için geçerli, belki diğer fabrikalarda diğer sendikalarda bu durum geçerli değildir. İnternetten, sosyal medyadan da okuyoruz diğer fabrikalarda çalışan arkadaşlarla da sürekli irtibat halindeyiz. Çünkü sanayi bölgesindeyiz. Onlarda biraz daha olumsuz durumlar mevcut olduğunu biliyoruz. Sadece iki adet maske verilen arkadaşlarımız var. Ya da ‘kendiniz temin edin dışardan,’ denilen arkadaşlarımız var. Çalışma koşulları kötü olan arkadaşlarımız var. O yüzden sendikaların merkez düzeyinde, konfederasyon düzeyinde ellerini ilk önce taşın altına sokmaları gerekiyor.
Bu süreçte Türk-İş Başkanı’nın bir açıklaması var. “Lütfen işçi çıkarılmasın” diyor. Çok absürt bir açıklama bir Konfederasyon Başkanı’nın “rica eder gibi konuşması olamaz” Bu kabul edilebilir bir şey değil.
Alınteri: Sizin çalıştığınız fabrikada toplam kaç işçi çalışıyor? Kronik rahatsızlığı olanlar ve 60 yaş üstü olanlar idari izine gönderildi mi?
Cam İşçisi: 675 İşçi kapasiteli bir fabrika burası. 60 yaş üstü bizde yok. Yirmi bir arkadaşımızın kronik hastalığı vardı. Bu arkadaşlarımız ilk vaka açıklandığı gün ücretli idari izine gönderildi.