Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
Marguerite Yourcenar
Yourcenar, “Doğu Öyküleri”nde Batılı bir gözle Doğu’yu yorumlar.
Yazar Brüksel’de doğmuş, Amerika’ya yerleşmiş, Avrupa’nın çeşitli ülkelerinde yaşamıştır. En bilinen eseri “Hadrianus’un Anıları” adlı romanıdır. Doğu Öyküleri de onun başyapıtlarından.
Yourcenar daha çok geçmişteki insanlık durumlarından çağdaş, güncel sonuçlar üretmeyi, insanlığın temel meselelerini hikâyeleştirmeyi seçen bir yazar. Anlatılarındaki felsefi derinlik, dilsel çaba, şiirsellik temel özelliklerindendir. Doğu Öyküleri; Çin, Hint, Japon, Balkan masal, balad ve efsanelerinden yola çıkarak çağdaş öyküyle masal kurgusunu kesiştirir. Öykülerin çoğu bilinen efsane, masalların geliştirilmesi, yorumlanması ile yazılmış. Kitabın sonunda yer alan yazarın notu epey aydınlatıcı kaldı ki Yourcenar ne yazarsa yazsın okunur çünkü muazzam bir dili var.
‘Bana bir öykü daha anlat dostum’, dedi Philip. ‘Güzel ve gerçekle ilintisi mümkünse az olan, demin rıhtımda satın aldığım gazetelerdeki çelişkili ve vatanseverce yalanları unutturabilecek cinsten bir öykü olsun…’ Çünkü mutsuzlukla yaşlılığa karşı, kılı kırk yaran titizlikle korunan kadınlarımız bundan böyle yaşamıyor artık. İnsanın çocuğu olmaktan gurur duyduğu, o bol sütlü yaratıklara artık yalnız barbar ülkelerin destanlarında rastlanır oldu.
Kitaptaki iki öykü Balkan Savaşları sırasında Türklerle Sırp ve diğer etnik unsurların mücadelesine yaslanır. “Marko’nun Gülümseyişi”, bir Sırp epik şiirinden yola çıkılarak oluşturulur ama öyküde de belirtildiği gibi, “Sırp epik şiiri pek öyle adil değildir”. Öyküde evrensel değerler, savaşlar, kıyımlar insanlığın destanları anlatılırken bir gülümseyişin eksikliği öne çıkarılır. Genel olarak öykülerde ölüm, savaş, iktidar gibi olgularda insanın aldığı tavırlar, sınanışlar özellikle aşk olgusundaki seçimleri hikâye edilmiş. Kahramanlar, krallar aşkla sınanmış. Aşkın nasıl milliyetleri aşan bir duygu olduğu çok güzel öyküleştirilmiş.
Fransız Akademisi’ne kabul edilen ilk kadın üyedir Yourcenar. Okur kitlesi dünya genelinde epey çoktur. Masal,öykü,destan ve balad sevenlere tavsiye ederim.
Keyifli okumalar…
Gürbüz Deniz