19 işçinin can verdiği HABAŞ işçi katliamına ilişkin Aliağa Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından görevlendirilen bilirkişi heyetinin ön raporu basına yansıdı. İş güvenliği, metalürji ile makine mühendislerinden oluşan heyetin hazırladığı ön rapora göre patlama çelikhane bölümündeki ark ocağında (ergitme kazanı) meydana gelen su-ergimiş metal teması sonucu gerçekleşti. Bu sızmanın nedeni olarak da “Soğutma devresi panellerindeki metal yorgunluğu, korozyon ve aşınmaların zamanında tespit edilemediği; periyodik kontrollerin ve tahribatsız muayene (NDT) testlerinin yetersiz kaldığı” belirtildi. Ön raporda ayrıca emniyet sensörlerinin ve otomasyon sisteminin devre dışı olduğu ya da işlevini yerine getirmediği, acil durumlar karşısında işçilerin tahliyesi için güvenli bir kaçış koridorunun bulunmadığı ifade edildi. Kesin kusur oranlarının belirlenmesi için incelemelerin sürdüğü söylendi.
Daha önce işçi ve mühendis anlatımlarında patlamanın tavan vincinin ark ocağının üzerine çökmesi sonucu kopan doğal gaz ve oksijen hatlarının şiddetli patlamaya yol açtığı, işçilerin o anda tehlike bölgesinde oldukları kaydedilmişti. Vincin ark ocağının üzerine çökmesi de üzerinde hareket ettiği taşıyıcı mesnet direklerinin ayrışarak devrilmesi olarak anlatılmış, planlı bakımda gaz hatlarının basıncının boşaltılmadığı ve alanın tahliye edilmediği vurgulanmıştı. Ki patlamanın ardından basına yansıyan ilk görüntülerde de vincin parçalandığı görülüyordu.
Evrensel’in haberine göre ön bilirkişi raporunda öne çıkan temel teknik bulgular şunlar:
Soğutma sistemi arızası ve su sızıntısı
Ark ocağının yüksek ısıya dayanmasını sağlayan su soğutmalı panellerde veya boru hatlarında meydana gelen sızıntı/yırtılma nedeniyle soğutma suyunun, yaklaşık 1600°C sıcaklıktaki sıvı çeliğin içerisine sızdığı belirlenmiştir.
Buhar patlaması (fiziksel patlama)
Kapalı veya yarı kapalı ergitme ortamında sıvı metalin altına hapsolan suyun milisaniyeler içinde genleşerek buharlaşması (hacminin yaklaşık 1600 katına çıkması), şiddetli bir basınç dalgasına ve sıvı metalin çevreye saçılmasına yol açmıştır.
Periyodik bakım ve kontrol eksiklikleri
Soğutma devresi panellerindeki metal yorgunluğu, korozyon ve aşınmaların zamanında tespit edilemediği; periyodik kontrollerin ve tahribatsız muayene (NDT) testlerinin yetersiz kaldığı vurgulanmıştır.
Erken uyarı ve sensör ihmali
Sistemdeki su basıncı düşüşünü veya sıcaklık anomalisini anlık olarak algılayıp ocağı otomatik olarak durdurması gereken emniyet sensörlerinin ve otomasyon sisteminin devre dışı olduğu ya da işlevini yerine getirmediği tespit edilmiştir.
Acil durum ve tahliye yetersizliği
Patlama ve ardından yayılan yüksek ısı ile zehirli gazlara karşı çalışanların hızla tahliye edilebileceği güvenli kaçış koridorlarının ve koruyucu bariyerlerin standartlara uygun olmadığı rapora eklenmiştir.
Savcılık, kesin kusur oranlarının belirlenmesi için laboratuvar numuneleri ve bakım kayıtları üzerindeki detaylı incelemenin tamamlanmasının ardından kapsamlı ana bilirkişi raporunun dosyaya sunulacağını bildirdi.
Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!