Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
Emperyalist kapitalizmin kalelerinden İngiltere, sistemin yapısal krizinin en derinden hissedildiği merkezlerden biri. Son 6 yılda dört başbakan eskitmesi bile krizin derinliğinin bir ifadesi. Şimdi beşincisini de eskitti. 5 Eylül’de Muhafazakar Parti liderliği ve başbakanlığa seçilen Liz Truss da aradan 44 gün geçmişken 20 Ekim itibariyle istifa etmek zorunda kalarak dünyanın en kısa ömürlü başbakanı unvanı kazandı. Truss, 7 Temmuz’da Muhafazakar Parti liderliğinden de başbakanlıktan da istifa eden Boris Johnson’un yerine seçilmiş ve onun ayak izlerini -hatta daha saldırgan biçimleriyle- sadakatle izleyeceğini apaçık ortaya koymuştu. Bugün yapılan seçimdeyse 44 gün önce Truss’la rekabeti kaybeden ve Johnson’la aynı yolu izlemesine rağmen son anda istifa ederek onun istifasının da pimini çeken eski Maliye Bakanı Rishi Sunak oldu.
Sunak’ın rakiplerinden biri Temmuz’da istifa eden Johnson’du. Johnson önceki gün yaptığı açıklamada partisindeki krize işaret ederek kazanabileceğini, ama “şu an doğru zaman değil” diyerek adaylıktan çekildiğini açıklamıştı. Diğer rakibi Penny Mordount ise Twitter’dan yaptığı açıklamada, liderlik yarışından çekildiğini, Rishi Sunak’ı desteklediğini duyurmuştu.
Milyonlarca işçinin ekonomik yıkımın faturasının kendilerine çıkarılmasına karşı greve gittiği ya da grevi tartıştığı, ülkenin IMF’ye gitmek zorunda kalacağının bizzat sistem koridorlarında konuşulduğu, erken seçim çağrılarının birbirine eklendiği bu koşullarda seçilen Hint asıllı Sunak’ın başbakanlık ömrünün de rekor kıracak kısalıkta olması şaşırtıcı olmayacaktır.
Truss, neoliberal vandallığın, burjuva lümpenlik ve ırkçı faşizmin günümüzdeki yetkin temsilcilerinden Johnson’un işçi-emekçi düşmanı politikalarını bile aratacak bir saldırganlıkla işe girişti. Karşılığını yaygın grevler ve istifa çağrılarıyla aldı.
Açıkladığı programda toplam 45 milyar sterlini bulacak vergi indirimlerine gidileceğini belirtmişti. Bunun zenginlerden alınan vergilerden vazgeçmek, yükü borçlanmaya giderek halka ödetmek anlamına geldiği açıktı. Bu açıklamanın arkası borsalardaki çakılma, sterlindeki değer kaybı olarak gelmiş, tepkiler yükselince de yüzde 45’lik en yüksek gelir vergisi oranını kaldırma planından vazgeçtiğini duyurmuştu.
İşçi düşmanı Truss, İngiltere’de işçilerin tembel olduğuna dair sözleri, greve gitmeyi güçleştirecek planları, göçmenler karşısındaki saldırganlığı, ekonomik yıkımın faturasının halkın sırtına yüklerken en zenginleri halktan kestiği vergilerle hibelemekteki fütursuzluğunun sonuçlarını, 44 gün sonra istifa ederek ödemiş oldu.
Şimdi yerine Muhafazakar Parti milletvekilleri içinde kişisel serveti en yüksek olan, eşinin vergi kaçakçılığıyla daha ilk adımda rengini belli eden Sunak geçti. Erken seçim çağrıları, yaygınlaşan grevler, IMF kapısına gitmek zorunda kalınacak bir ekonomik çöküş atmosferinde Sunak’ın emekçilerdeki tepkileri yatıştıracak kimi atraksiyonlarının sinek vızıltısı dışında bir anlamının olmayacağı daha şimdiden belli.
Nitekim Sunak’ın henüz seçilmeden önce açıkladığı programı da özünde bir IMF programıdır. Truss’tan farkı “Enflasyon kontrol altına alındıktan sonra vergilerde indirime gitmek” demesidir. Neoliberallerin “Enflasyonun kontrol altına alınması”ndan ne anladıkları açık. Halkın böğrüne basmak, kamusal harcamaları kısmak, siyasal saldırganlığı tırmandırmak! Ayrıca daha baştan bir sonraki yasama yılına kadar gelir vergilerini düşürmeyi planladığını ilan etmesi de esasta Truss’un tepki çeken zenginleri vergiden neredeyse muaf tutacak planlarının başka bir versiyonudur. Yine kamu çalışanlarının ücret pazarlıklarını yani toplu sözleşme haklarını bir teknokratlar kuruluna havale edeceğini belirtmesi, savunma bütçesini aynen sürdüreceğini belirtmesi de öyle.
Kısacası Cameron, May, Johnson, Truss… derken şimdi de sırada Sunak var. Onun ömrünü de belirleyecek olan işçi ve emekçilerin mücadelesi olacak. Kez devir Demir Leydi denilen ve neoliberal saldırganlığın en önemli aktörlerinden Margaret Thatcher devri değil, her açıdan neoliberalizmin ömrünü doldurduğu bir devir!
