Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
Devrimci İşçi Sendikaları Araştırma Merkezi (DİSK-AR), TÜİK’in 2020 Mart’ında işsizlik oranının 0,9 puanlık azalışla yüzde 13,2 seviyesinde gerçekleştiği, Türkiye genelinde 15 ve daha yukarı yaştakilerde işsiz sayısının geçen yılın aynı dönemine göre 573 bin kişi azalarak 3 milyon 971 bin kişi olduğu yönündeki raporunun gerçeği yansıtmadığını belirterek, bu verinin kullanılan yetersiz teknikle çıkarıldığı, bu tekniğin referans alınan haftadan geriye doğru 4 hafta içinde iş arayanları kapsadığı vurgulandı.
İLO’nun Covid-19’un yarattığı istihdam kaybına ilişkin yöntemini kullanarak gerçek istihdam kaybının hesaplandığı belirtilen DİSK-AR raporunda, salgın sürecinde en az 6 milyon istihdam kaybının yaşandığı, salgının etkisiyle revize edilmiş geniş tanımlı işsizliğin 13 milyonu aştığı, revize edilmiş geniş tanımlı işsizlik oranınsa (istihdam kaybı dahil) yüzde 39 olarak hesaplandığı ifade edildi.
TÜİK’in işsizlik hesaplama tekniğinin referans haftasından geriye doğru 4 hafta içinde iş arayanları işsiz saymak yaklaşımıyla şekillendiği belirtilen raporda, “Oysa Covid-19 döneminde yaygın olarak işten çıkarma yerine kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneği kullanılması nedeniyle milyonlarca işçi çalışmadığı halde istihdamda gözükecek. Örneğin, kısa çalışma ödeneği ve ücretsiz izin ödeneği alan işçiler iş aramadıkları için işsiz sayılmıyor. Bugüne kadar 3,5 milyon işçi için kısa çalışma ödeneği başvurusu yapıldı ve 1 milyona yakın işçi ücretsiz izin ödeneği alıyor” denildi.
“İstihdamda Covid-19 depremi” başlığı taşıyan raporda, kısa çalışma ödeneği alamayan, kayıt dışı veya kendi hesabına çalışıp işsiz kalanların önemli bir bölümünün de Covid-19 nedeniyle iş arama eğiliminde olmadığından işgücü piyasası dışına çıktıkları TÜİK’in onları da işsiz saymadığı belirtildi.
TÜİK’in ulaştığı verilerin neden gerçeği yansıtmadığı ve raporun oluşturulmasında İLO’nun eşdeğer tam zamanlı istihdam kaybı yönteminin kullanıldığını belirten DİSK-AR bu konuda şunları ifade etti:
TÜİK ücretsiz izinli olan ya da kısa çalışma ödeneğinden yararlananları da istihdam içinde ele aldı
ILO tarafından kullanılan eşdeğer tam zamanlı istihdam kaybı yöntemini uyguladık ve Covid-19 nedeniyle yaşanan istihdam kaybını ortaya koyduk. Bilindiği gibi TÜİK istihdamda olup işbaşında olmayanların sayısını ayrıca açıklıyor. Bunlar istihdam ilişkisi devam eden ve üç ay içinde işlerine döneceklerini düşünenler ile işbaşında olmayıp gelirinin en az yarısını elde edenlerdir. Dolayısıyla kısa çalışma ödeneği ile ücretsiz izin alanlar bu kapsamdadır.
İLO’nun yöntemi bu yanılsamayı kaldırıyor
ILO, Covid-19 nedeniyle çalışılmayan süreyi eşdeğer tam zamanlı istihdama dönüştürerek Covid-19 nedeniyle meydana gelen iş kaybını hesaplıyor.
ILO’nun hesaplama yöntemini kullanırken Mart 2019 tarihini baz aldık. Bu tarihte işbaşında olanların sayısını haftalık ortalama fiili çalışma süresiyle çarparak toplam çalışma süresini hesapladık. Aynı işlemi Mart 2020’de için de yaptık. Böylece çalışma süresinde meydana gelen toplam kaybı ve toplam işgücü kaybını haftalık 45 saatlik çalışmaya bölerek eşdeğer tam zamanlı istihdam kaybını bulduk.
Covid-19 nedeniyle geniş tanımlı işsiz sayısı 6 milyon artarak 13 milyon 385 bine ulaştı
ILO metodolojisinden yararlanarak yaptığımız hesaplamaya göre Covid-19 nedeniyle meydana gelen eşdeğer iş kaybı 5,5 milyon olarak gerçekleşti. Mart 2019’a göre geniş tanımlı işsiz sayısı 6 milyon artarak revize edilmiş geniş tanımlı işsiz sayısı (tam zamanlı istihdam kaybı dahil) 13 milyon 385 bine yükseldi. 33 milyon 966 milyon olarak dikkate aldığımız geniş işgücüne göre revize edilmiş geniş tanımlı işsizlik (istihdam kaybı dahil) oranı ise yüzde 39 olarak hesaplandı.