“İzmir’e asbest bombası geliyor”

Birkaç kuruş için (!) dünyanın çöplüğüne, atık ve tehlikeli madde kabul merkezine dönüşen Türkiye’de bu artık sistematik bir nitelik kazandı. Son örneğiyse bünyesinde 900 tondan fazla asbest olduğu belirtilen Brezilya donanmasına ait Nae Sao Paulo adlı savaş gemisinin sökümünün İzmir Aliağa’da yapılacak olması. Şimdiye kadar Çevre Bakanlığı’ndan izin çıkmadığı belirtiliyordu. Fakat son olarak öğrenildi ki Bakanlık 30 Mayıs 2022 tarihi itibariyle gemiyi satın alarak Aliağa’da sökümünü yapacak olan Sök Denizciliğe “Beyana aykırı radyasyon çıkarsa geri gönderileceği” koşuluyla izin vermiş. Beyana aykırı radyasyon çıktığında yaşanacak zarar dikkate bile alınmamış, dahası beyanın doğru olup olmadığına dair bir inceleme bile yapılmamış!

Gemi, Aliağa’da gemi söküm faaliyetinde bulunan Türk firması Sök Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından Aliağa’da sökülmek üzere satın alındı. 12 Mart 2021 tarihinde satın alınan geminin 16 aydır Türkiye’ye gelmesi bekleniyordu. Gelinen noktadaysa römorklara yüklenmiş olarak Türkiye’ye doğru yola çıkması bekleniyor.

Bakanlığın izin yazısı

Bakanlığın 30 Mayıs 2022 tarihli yazısı ile firmanın başvurusuna verdiği “şartlı” izin yazısında şunlar belirtiliyor:

“Bakanlığımızın, planlanan taşımanın Basel Sözleşmesi hükümlerine uygun yapılması, mümkün olduğunca atıklardan arındırılmış olması, gemide radyoaktif madde bulunmaması ve geminin radyasyon ölçümlerinin fon seviyesi altında bulunması şartıyla itirazı bulunmamaktadır. Gemi ülkemize geldiğinde yanaşma izni verilmeden yetkili kurum tarafından radyasyon ölçümleri yapılacak ve ölçümlere ilişkin harcamalar Sök Denizcilik ve Tic. Ltd. Şti. tarafından karşılanacaktır. Ölçüm sonucunun beyan edildiği gibi fon seviyesi değerlerinin altında olduğunun ve gemide radyoaktif madde bulunmadığının tespit edilmesi halinde gemi, söküm tesisine yanaştırılacaktır. Ölçümler sonucunda gemide beyana aykırı radyasyon çıkması durumunda gemi ihracatçı ülkeye geri gönderilecektir.”

Römorklarla Aliağa’ya doğru yola çıkmayı bekleyen asbest bombası

ANKA Haber Ajansı’na konuşan ASUD Başkanı Mehmet Şeyhmus Ensari ise Aliağa’ya getirilecek geminin yaratacağı tehlikeye dikkat çekti. Ensari, şöyle konuştu:

“Aliağa’ya ne yazık ki asbest bombası Sao Paulo gemisi geliyor. Fransız yapımı gemi, Şubat 2017’de Brezilya donanması tarafından devre dışı bırakıldı. 12 Mart 2021 tarihinde Aliağa’da gemi söküm faaliyetinde bulunan Türk firması Sök Denizcilik ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından Aliağa’da sökülmek üzere satın alındı. 16 aydır Türkiye’ye gelmesi bekleniyor. Tehlikeli atıkların sınırlar ötesi taşınımı ve bertarafın kontrolüne ilişkin Basel Sözleşmesi hükümleri gereği çeşitli izinler ve yazışmalar tamamlandı. Gemi römorklar ile çekilerek Aliağa’ya yola çıkmak üzere.

“Türkiye’nin kanayan yarası”

Aliağa’daki gemi sökümü ve diğer tersanelerdeki gemi tamir-bakımı, asbest ve tehlikeli madde maruziyeti bakımından Türkiye’nin kanayan yarasıdır. Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum’un bir soru önergesine verdiği cevap olan ‘5 yılda Aliağa’da 714 gemi söküldü ve 241 ton asbest bertarafı yapıldı’ açıklaması, ASUD olarak endişelerimizde haklı olduğumuzu gösterdi. Sao Paulo gemisinin ikizi olan Clemenceau’nun 760 ton asbest barındırdığı bilgisine sahibiz. Bu durumda geminin Türkiye’ye söküm için gelmesi, bakanlığın açıkladığı 241 ton asbestin 3 katından fazladır. Aliağa gemi sökümlerinde çalışanları ve çevre halkı asbeste maruz bırakılmıştır. Aliağa’da yaşayanların tamamını etkileyebilecek, hatta öldürebilecek miktarda asbest bombası geliyor. Aliağa, İzmir ve Ege Denizi çok ciddi tehdit altındadır.”