Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
Luke Savage
Pek çok başarısının yanısıra neoliberal devrimin en büyük zaferi kitleleri kapitalizmin demokratik olduğuna inandırmasıdır. İdeolojik olarak neoliberalizmi savunanlar, vergilerin ve mevzuatın gaddarca engellemeleri kaldırıldığında bireyin kendi özgün benliğini kavramada özgür olacağını savundular. Kuşkusuz bu gelişmenin yer alacağı forum piyasaydı. Piyasa, içinde herkesin rekabet edebileceği, mülk sahibi olabileceği ve nihayet kendi başına kapitalist haline gelebileceği doğal olarak etkin ve kendi kendini düzelten bir mekanizmaydı.
Her zaman saçma olsa da, özellikle 2008 iflasından sonra bu retorik, uygulamalar, tüketici yorumları ve e-ticaret çağında yepyeni bir serüvene başlamıştır. 2011’de “finansal piyasalara erişimi demokratikleştirmek” vaadi ile kurulan, kurucularının sadece “Wall Street’i İşgal Et!”ten ilham aldıklarını iddia ettikleri ve süregelen GameStop bozgununun merkezindeki şirketlerden biri olan Robinhood bunun tipik bir örneğidir. Bu iddianın içerdiği bariz ironi Robinhood’un iş modelinin aslında kullanıcılarının alım satım bilgilerinin daha büyük şirketlere -onların geçerli “freemium” [serbest-getiri anlamında bir fiyatlama statejisi -çn] yatırım aracı Citadel Securities (geçen yıl 6.7 milyar dolar gelir elde etmiştir) gibi şirketlere kendileri için daha fazla kar yaratmasına izin veren bir tür doğrudan piyasa araştırmasıdır- satışının öncülü olmasıdır.
Pek çoklarının belirttiği gibi, TD Ameritrade gibi Wall Street oyuncularının yanında GameStop’ın ve diğer hisse senetlerinin Reddit-temelli alım satımı kapatmadaki rolü, finansın radikal biçimde demokratikleştiğini yalanlar. Fakat sosyal medya platformlarının bu çöküşteki rolü yeterinde yakından incelenmemiştir. İki gün önce, Nasdaq CEO’su Adena Friedman CNBC’ye borsanın sosyal medya gevezeliğine dayalı alım satımı durdurmaya istekli olduğunu söylemiştir:
Sosyal medya kanallarında gevezelikte önemli bir artış görürsek ..ve bunu sıradışı bir alım satım faaliyeti ile eşleştirirsek, durumu incelemek, şirketle ilişkiye geçmek ve yatırımcılara pozisyonlarını yeniden ayarlama şansı vermek için bu hisse senedini potansiyel olarak durduracağız.
Aynı gün, dijital mesajlaşma sitesi Discord, r/WallStreetBets sunucusunu, kaosun merkezindeki subredditi saldırgan bir dil kullandığı gerekçesiyle yasakladı. (Ne olursa olsun bundan sonra en az iki yeni sunucu ortaya çıktı ve henüz devrilmedi. Önemi daha az ama yine de hayrete düşüren bir şey Google Play’de Robinhood aplikasyonuna yapılan olumsuz yorumların büyük çapta temizlenmesiydi.
The Verge’ün bu hafta yazdığı gibi, devam eden tartışmanın odağında olan Robinhood, GameStop, AMC ve diğer hisse senetlerinin satın alınmasını engellediği için kendisini öfkeli kullanıcıların tek yıldızlı değerlendirmelerinde boğulmuş buldu. Önemi yok: Google kısa bir süre sonra bu olumsuz yorumların neredeyse yüz binini sildi ve uygulamanın puanını Apple mağazasında hâlâ sahip olduğu 4,7 yıldız ortalamasına yakın bir seviyeye taşıdı. Google The Verge’e şirketlerin olumsuz yorumları silmeye yetkili olmadıkları konusunda teminat verse de, “derecelendirmelerde ve incelemelerdeki politika ihlallerini tespit etmek ve uygulamak için insan zekâsını makine öğrenimi ile birleştirmek” dediği silme sürecinin arkasındaki gerçek mantık en iyi ihtimalle anlaşılmaz kalıyor.
Edward Ongweso Jr.’ın gözlemlediği üzere, Davut Gloiath’a karşı anlatısının [Eski Ahit’te geçen mitolojik bir öykünün kahramanlarıdır. Bu mitolojik hikaye “dev”lerin göründükleri kadar güçlü, yenilmez sanılanların da yenilmez olmadıklarını anlatır. Yeter ki onların karşısına çıkma cesareti gösterilsin -çn] tüm bölüme uygulanması kısmen yanlış bir yönlendirici olmanın çok ötesindedir çünkü; BlackRock gibi -popülist halkın cephesi olmaktan uzak olan- büyük yatırım firmaları şu ana kadar işin en büyük kazananı durumundadır. Oyunun oynanış şekli gözönüne alındığında, daha kapsayıcı bir hisse senedi piyasasının talep kervanına ilham vermesi de büyük bir olasılıkla meseleyi anlamaktan uzak bir yanıttır.
Ne olursa olsun, GameStop borsa efsanesi serbest piyasalı, herkesi kucaklayan herkese açık demokratik kapitalizm safsatasını teşhir eder. Bir Atlantik City kumarhanesinin rulet tekerleği gibi masayı çalıştırıp kasanın anahtarına sahip olanlar yolun kurallarını ve kimin oynamasına izin verileceğini belirler. Aynı şekilde hileli Amerikan kapitalizmi oyununda tepedeki azınlık neyin meşru piyasa faaliyeti sayılacağına – sosyal medya modları ve dijital vitrinler şikayetçi patronlarla baş etmeye hazırken- karar verir.
jacobinmag‘in 30 Ocak 2021 tarihli sayfasında yayınlanan “The GameStop Fiasco Exposes the Fantasy That Capitalism Can Be Democratic” başlıklı makalesinden Alınteri Çeviri Ekibi tarafından Türkçeleştirilmiştir.