Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
İstanbul Beşiktaş Gayrettepe Yıldız Posta Caddesi Gönenoğlu Sokağı’ndaki 16 katlı binanın eksi 1 ve eksi 2. katlarında faaliyet gösteren Masquerade adlı gece kulübündeki tadilât sırasında meydana gelen yangına ilişkin ortaya çıkan gerçekler 29 işçinin bile bile ölüme yollandığını açıkça gösteriyor.
İşçilerin Ramazan ayında tadilatın bitirilmesi acelesiyle, yani üretim baskısıyla çalıştırıldığı, işin çeşitli aşamalarının bu baskı koşullarında iç içe geçtiği, işçi sağlığı ve iş güvenliği eğitiminin verilmeyip önlemlerinin alınmadığını, içerde kapıya ulaşmayı zorlaştıracak çok sayıda yanıcı madde yığınağının yan yana durduğu, çıkış kapılarının prosedüre uygun şekilde 3 değil 2 olduğu, bunlardan birinin de kapalı tutulduğu, yangın tüplerinin bozuk olduğu, yangın başladığı anda yetkililerin umursamaz bir tutum sergiledikleri, işçilerin bir kısmının kayıt dışı çalıştırıldığı, söz konusu tadilât için gerekli izinlerin alınmadığı, bina sakinlerinin defalarca şikâyette bulundukları halde dikkate alınmadıkları, ruhsat verilirken birçok prosedürün ihlal edildiğine dair pek çok bilgi netleşti.
Basına yansıyan bilgilere göre yangında hayatını kaybeden işçiler arasında tadilât işiyle uğraşanların yanı sıra kulüpte aşçı, garson, barmen, komi, DJ olarak çalışan çok sayıda işçi de bulunuyordu. Kulüpte çalışan işçiler Ramazan nedeniyle 1 aylık ücretsiz izne gönderildikleri halde iş yetişsin diye tadilât için yardıma çağrılmıştı ve hem onlar hem de tadilât işini yapan işçiler “hadi, hadi” baskısı altındaydı.
Yangınla ilgili başlatılan soruşturma kapsamında gözaltına alınan 11 kişiden 8’i tutuklanırken, biri adli kontrol şartıyla serbest bırakıldı. Mafyatik bağlantılarıyla bilinen, adli sicil kayıtları hayli kabarık olan işletme sahipleri-yöneticileri-çalışanlarıyla sınırlı kaldı soruşturma şimdilik. Oysaki failler bunlarla sınırlı değil.
Erdoğan bu sefer “fıtrat” demedi, çünkü…
AKP’li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın bu sefer “fıtrat” demeyip “peşini bırakmayacağız” şeklinde konuşmasının arkasında da faillerden bazılarının siyasal kimlikleri belirleyici. Keza işin içinde birçok güvenlik önleminin olmadığı mekâna ruhsatı veren CHP’li Beşiktaş Belediyesi, İBB, itfaiye var.
İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı, gece kulübündeki yangına ilişkin başlattığı soruşturma kapsamında, alanında uzman bilirkişilere ön rapor hazırlattı. Savcılık dosyasına sunulan ön bilirkişi heyeti raporunda, işyerindeki pek çok ihmale vurgu yapıldı.
Yangınla ilgili yürütülen soruşturma kapsamında hazırlanan ön bilirkişi raporunda, gece kulübü için “alkollü-lokanta” olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı 11 Ağustos 2020’de Beşiktaş Belediyesi’nden alındı.
Söz konusu gece kulübü için 11 Ağustos 2020’de Beşiktaş Belediyesi’nden Three Brothers Turizm Organizasyon Menajerlik A.Ş. adına 500 metrekarelik kullanım alanına sahip alkollü-lokanta olarak alınan işyeri açma ve çalışma ruhsatının adresinin, Gayrettepe Mahallesi Yıldız Posta Caddesi Sinan Pasajı Buharalı Han numara 38/20 olduğunun tespit edildi.
Raporda ayrıca 14 Kasım 2018’de Beşiktaş Belediyesi’nden yine aynı şirket adına alınan ve bin 525 metrekarelik kullanım alanı diskotek olan işyeri açma ve çalışma ruhsatının adresi ise Gayrettepe Mahallesi Yıldız Posta Caddesi Sinan Pasajı Buharalı Han numara 38/26.
Daha önce yansıyan bilgilerde de gece kulübünün işletme ruhsatının 1987 yılında alındığını, 2018 yılında da yenilendiğini ortaya çıkarmıştı. Yangından sonra da açığa çıktığı gibi birçok önlemin alınmadığı işletmeye ruhsat verilmesi başlı başına bir suç. Mafyatik bağlantıların, rüşvet ve tehditlerin devrede olduğu anlaşılan bu süreç aynı zamanda büyükşehir belediyesi, ilçe belediyesi ve itfaiyenin sorumluluğunda. Kulübe işletme ruhsatının itfaiye raporu olmadan verildiği de iddialar arasında.
Beşiktaş Belediyesi, neredeyse tamamı yenilenen mekân için tadilat ruhsatı talebinde bulunulmadığını dolayısıyla inşaat faaliyetlerinin izinsiz yürütüldüğünü açıklamıştı.
‘Risk planlaması yok, geçici işçilere eğitim verilmedi’
Hazırlanan ön bilir kişi raporunda, işyerinin 18 Nisan 2023’te iş sağlığı ve güvenliğine ilişkin bir şirketle anlaştığı ancak risk plânlaması ve çalışan eğitiminin kulüp çalışması baz alınarak yapıldığı, yapılan tadilâtlara uygun olmadığı belirtilerek geçici işçilere eğitim verilmediği ve risk plânlamasının olmadığının tespit edildi kaydedildi.
Aynı anda birden fazla tadilât yapıldığı belirtildi
Raporda, yangın tarihi itibariyle ilgili işyeri içerisinde geniş çaplı tamirat tadilât yapıldığı, işyeri içerisindeki 4 taşeron firmanın çalışanlarının dekor, demir doğrama, mobilya işleri, elektrik işlerini yaptıkları anlatıldı. Yangın esnasında 30’dan fazla çalışanın içeride olduğu, kulübün iç kısmının yaklaşık 1000 kişi ve üzeri insanı alacak kadar büyük olduğu, mekânın oval şekilde ve localarla çevrilmiş 750 metrekare civarında alan olduğu kaydedildi. Eğlence merkezi salon, idari birimler, kostüm değiştirme odaları, malzeme depoları dahil toplam 2 bin metrekarelik kapalı bir alan olduğu, iç tadilâtların tüm mekânlarda aynı anda yapıldığının anlaşıldığı ve bu nedenle çalışan sayısının bu kadar çok olduğunun anlaşıldığı vurgulandı.
Poliüretan malzemelerin olduğu kısımda yangın başladı
Raporda tüm çalışmaların ana salonda yapıldığı, bu kısmın tamirat, tadilât monte yapma yeri olarak kullanıldığı, demir doğrama, ekleme, kaynak ve birleştirmenin bu kısımda yapıldığı vurgulandı. Kaynak yapılan yerde zemin seviyesinde çok miktarda, tahta kırıntıları, tahta talaş ve tozları, izolasyon malzemeleri, duvar kaplama dekor malzemeleri, strafor kırıntıları, poliüretan malzemeler, koltuk süngerlerinin olduğu kısımda yangının başlamış olduğu, bu kısımdaki kaynak makinesinin aktif vaziyette olduğu, diğer tarafta görülen kaynak makine ve aletlerinin kapalı olduğu tespit edildi.
Yanma geç fark edildi, çabuk yanıcı malzemeyle hızla yayıldı
Yangının ağırlık merkezinin salon girişine göre sağ taraf olduğu belirtilen raporda, burada yapılan elektrotlu kaynak makinesiyle yapılan çalışma esnasında yere ve etrafa dağılarak dökülen kıvılcımların yerde ve kaynak yapılan yerin sahne altı (veya loca altı) aralarından kapalı yere düşen kıvılcımların burada bulunan yanıcıları tutuşma sıcaklığına kadar ısıtarak alevli yanmanın başlamış olacağı, çalışmanın devam etmesi nedeniyle yanmanın geç fark edilmesi, yangının etrafta bulunan çok çabuk yanıcı ve kolay alev alıcı diğer malzemelere sirayeti ile hızlı bir şekilde yayılmış olabileceği anlatıldı.
Bir dakikadan az sürede çok hızlı büyüdü
Yangına ilk önce orada çalışanlar tarafından müdahale edildiğinin boş olan yangın söndürme tüplerinden anlaşıldığı, “Yangın daha yeni başlamıştır, nasılsa daha küçüktür” düşüncesiyle çalışanların yangını önemsemediği, bir dakikadan bile az bir süre içerisinde yangının çok hızlı bir şekilde büyümesiyle çıkış yolu kapı tarafının alevlerle kesildiği, insanların kendilerini kurtarmak maksadıyla salon iç kısımlarına ve üst asma katlara doğru kaçışarak mahsur kaldıkları, yangın hakkında bilinçli olmadıkları için alevlerin yukarı kısımlarda daha etkili olabileceğini düşünemedikleri ve yangın çıkışını gösteren yönlendirme işaretlerinin aktif olmadığı, bu nedenle yüksek ısı ve oluşan karbonmonoksit gazından etkilenerek öldüklerinin tahmin edildiği anlatıldı.