Alınteri Gazetesi 21. Yüzyıla Sosyalizmi Yazacağız!
Her şey müteahhitlerin maliyetlerini azaltmaya, rant odaklı yapılaşmaya zemin hazırlamaya odaklı. Maraş ve Hatay merkezli depremler sonrasında açığa çıkan gerçekler bunu tartışmaya yer bırakmayacak kadar net gösteriyor.
Binaların sağlam bir zemin üzerine kurulmalarının ne kadar önemli olduğu ortada. Bunun için gerekli etüt denetimi konusundaki uzman adresin Jeoloji-Jeofizik Mühendisleri odaları olduğu da açık. Ancak öğreniyoruz ki bu konuda bile denetim yetkileri esnetilmiş, onların yaptıkları etüt çalışmasının sonuçları inşaat mühendisi ya da müteahhidin dışardan aldığı hizmet kapsamındaki kurumların denetimine açık hale getirilmiş.
Sözcü’den Erdoğan Süzer’in haberine göre bu esnetme kararı depremden sadece 37 gün önce, 23 Aralık 2022’de Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından alınmış. Bakanlık, Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliği’nde yaptığı değişiklikle zemin etütlerinin gerçeği yansıtıp yansıtmadığı konusunda jeoloji ve jeofizik mühendislerinin denetim zorunluluğunu yumuşatmış. Denetim için istenirse dışarıdan hizmet alınması ya da inşaat mühendisinin onayının yeterli olması kararlaştırılmış. Yeni düzenlemeyle, jeoloji mühendisinin ‘sağlam’ diye rapor verdiği yerin gerçekten sağlam olup olmadığına inşaat mühendisi karar verebilecekmiş.
Böylece müteahhitler, isterlerse ikinci bir mühendise para ödemeden tüm projenin denetiminden sorumlu olan inşaat mühendisine zemin etüdünü de onaylatabilecek. Rant değeri yüksek olup yapılaşma açısından zemini elverişsiz olan alanlara konut yapılması da engelsiz hale gelmiş olacak.
Jeoloji Mühendisleri Odası (JMO) yönetmeliğin acilen durdurulması ve iptali için Danıştay’a açtığı dava dilekçesinde, “Zemin ve temel etütlerinde denetimin yapılıp-yapılmamasına ilişkin yetki ve sorumluluk yapı denetim kuruluşlarının inisiyatifine bırakılmıştır” denildi.
Sağlam bina için zemin yapısı önemli
Danıştay’a verilen dava dilekçesinde, yaklaşık 2 aydır yürürlükte olan yeni düzenlemenin, deprem beklenen İstanbul dahil birçok kentte zemin etütlerin yapı denetim kuruluşları tarafından denetlenmemesine neden olduğu belirtildi. Düzenlemenin acilen iptal edilmesi istenen dava dilekçesinde, “40 bini aşkın insanımızı kaybettiğimiz son depremler de göstermiştir ki yapıların yıkılması veya çok ağır hasar görmesinin ana nedenlerinden biri zeminin özelliğidir. Zemin ve temel etütlerinin işin uzmanı jeoloji mühendisleri tarafından denetlenmesi hayati önemdedir” denildi.