Sol Kazanmak İstiyorsa, Sağa Karşı Tek Aday Etrafında Birleşmeli*

Ali Arayıcı

Fransa’da, 2026 belediye seçimleri için resmi kampanya 2 Mart’ta başladı. Seçim propagandası ve adayların konuşma süreleri, 15 ve 22 Mart’ta yapılacak oylamalara kadar artık sıkı kurallara tabi olacak. Bu aşamada, belediye seçimlerinin ilk turuna çok az bir süre kala Paris, Marsilya, Nantes, Lyon ve Nice gibi 5 büyük kentte yapılan son kamuoyu yoklamaları ve anketlerin sonuçlarına göz atma fırsatı bulup güç dengelerini gözden geçirdim.

Başkent Paris için, Sosyalist (PS) Emmanuel Grégoire ve merkez sağ Cumhuriyetçiler’den (LR) Rachida Dati’nin de aralarında bulunduğu 5 aday ikinci tura kalırsa seçimi kazanmak için ittifaklar kurmak zorunda kalabilir. 25 yılı aşkın bir süredir solun başını çektiği Paris’in, bu kez sağa kayabilme riski var. Grégoire’nun bir numaralı rakibi, Paris 7. bölgenin LR belediye başkanı ve eski Kültür Bakanı Rachida Dati tüm gücüyle mücadele ediyor.

PARİS İÇİN REKABET SÜRÜYOR

Paris Belediye Başkanlığı’nı kazanmak için, verilen mücadele çok sıkı geçiyor. Sosyalist Partili (PS) Belediye Başkanı Anne Hidalgo’nun eski yardımcısı, Emmanuel Grégoire için olumlu bir senaryo gözüküyor. PS adayı, 1 Mart’ta yayınlanan Pazar Gazetesi için, OpinionWay-Hexagone tarafından yapılan ankette ilk turda yüzde 34 oy oranıyla liderliğini sürdürüyor. İkinci sırada ise, yüzde 27 oy oranıyla merkez sağda Cumhuriyetçiler Partisi (LR) adayı Rachida Dati takip ediyor.

Eski Kültür Bakanı olan Dati, sağ kanattaki oyların iki başka sağ adaya dağılmasından dolayı büyük oranda bir zarar görüyor. Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un Rönesans (R) ve eski basbakan Edouard Philippe’nin Ufuklar (H) partilerinin desteklediği Pierre-Yves Bournazel yüzde 12 oy oranıyla üçüncü sırada aşırı sağcı, ırkçı ve faşist Eric Zemmour’un Yeniden Fethet Partisi (R) adayı Sarah Knafo’da yüzde 12 oy oranıyla dördüncü sırada yer alıyor.

Jean-Luc Melenchon’un partisi Boyun Eğmeyenler Fransa (FLI) adayı Sophia Chikirou, yüzde 11 oy oranıyla beşinci sırada. Aşırı sağcı, ırkçı ve faşist Le Pen’nin Ulusal Birlik Partisi’nden (RN) Thierry Mariani ise, bu ankette yüzde 4 oy oranıyla en son sırada yerini koruyor.

Seçim sistemine göre, ilk turda en az yüzde 10 oy alan adayların ikinci tura katılma hakkı var. Bu durum Paris’te daha önce görülmemiş bir beşli yarışın yaşanabileceğini gösteriyor. Pierre-Yves Bournazel ve Sarah Knafo’nun ikinci turda çekilmemesi durumunda, Rachida Dati’nin bu aşamada Grégoire’ye yetişmesi ve belediye başkanlığını kazanması oldukça zor gibi görünüyor.

SOSYALİST VE AŞIRI SAĞ KARŞI KARŞIYA

Son yapılan anketlere göre, Fransa’nın ikinci büyük kenti olan Marsilya’da görevdeki Sosyalist Partili (PS) belediye başkanı Benoît Payan aşırı sağcı, ırkçı ve faşist Ulusal Birlik Partisi (RN) adayı Franck Allisio’nun hemen arkasında yer alıyor. Her iki aday da başabaş gidiyor. İkisi de ilk turda sırasıyla yüzde 35 ve yüzde 32 oy oranına sahip olacak gibi gözüküyor.

Ulusal Araştırma Şirketi İfop tarafindan, 1 Mart’ta yayınlanan ankete göre, önde giden her iki aday yüzde 18 ile üçüncülükle tavan yapan Cumhuriyetçiler‘in (LR) adayı Martine Vassal ile arasında büyük bir fark açıyor. Vassal’ın, 19 Şubat’ta, BFM TV kanalı tarafından düzenlenen bir tartışma programında, İkinci Paylaşım Savaşı’nda Hitler faşizmiyle ittifak yapan Mareşal Petan’nin meşhur sloganı olan çalışma, aile, vatan’ın “değerlerini” savunması büyük bir tartışma yarattı.

Bu gelişmeler açısından bakıldığında, merkez ve aşırı sağın önde giden iki adayının endişelenmesi, uzun süredir sağın kalesi olan Marsilya’da siyasi dengelerin değiştiğinin işareti. Bu arada yüzde 13 oy oranıyla Boyun Eğmeyenler Fransa’dan (LFI) Sébastien Delogu, ikinci tura kalma şansını yüksek tutarken, ikinci turda dörtlü bir yarışın önünü de açıyor.

MERKEZ SAĞ AVANTAJLI

Fransa’nın önemli kentlerinden Nantes’ta her an bir sürpriz beklenebilir. Haftalık Nokta Dergisi tarafından yapılan ve 1 Mart’ta yayınlanan Odoxa anketi, aşırı sağcı, ırkçı ve faşist Ulusal Birlik Partisi’nin (RN) adayı Foulques Chombart de Lauwe’nin Sosyalist Parti’nin (PS) adayı görevdeki belediye başkanı Johanna Rolland ile başa baş gittiğini gösteriyor.

Cumhurbaşkanlığı bloğunun partileri tarafından da desteklenen Chombart de Lauwe’nin, ilk turda yüzde 34 oy alarak, üçüncü dönem için aday olan PS’li belediye başkanının yüzde 35 oyunun hemen arkasında yer alıyor. Bu durum, oyların yüzde 12,5’ini alan Boyun Eğmeyenler Fransa’nın (LFI) adayı William Aucant’ın, ikinci turda sosyalist (PS) adayı desteklemezse 1989’dan beri sosyalistlerin elinde olan Nantes’ta çoğunluğun değişeceği senaryosunu akla getiriyor.

Nice kentinde, yapılan son anket sonuçlarına göre 2008’den beri görevde olan Rönesans (R), Ufuklar (H) ve Cumhuriyetçiler (LR) partileri tarafından desteklenen Christian Estrosi’nin oy oranı yüzde 27. Bu oran, görev süresi dolan belediye başkanı Estrosi’nin kazanma şansını azaltıyor. Rakibi Cumhuriyet için Sağ Birlik (UDR) lideri Éric Ciotti ise yüzde 45’lik bir oy oranıyla önde yer alıyor.

Üstelik, 28 Subat’ta yayınlanan bir OpinionWay anketi, ilk turda iki düşman kardeş arasında 18 puanlık bir fark olduğunu ortaya koyuyor. Estrosi Kampı tarafından yaptırılan ve France 3 televizyon kanalında yayınlanan bir Ifop anketi, eski Cumhurbaşkanı Nicolas Sarkozy’nin bakanı yüzde 32 oy oranı ile yine Éric Ciotti’nin (yüzde 38) gerisinde yer alıyor.

Onu solun iki adayı takip ediyor. Yeşiller, sosyalistler ve komünistlerin desteklediği Juliette Chesnel-Le Roux yüzde 12 ve Boyun Eğmeyenler Fransa’nın adayı (LFI) Mireille Damiano (LFI) yüzde 11. Burada, ikinci turda dörtlü bir yarış senaryosu ortaya çıkacağını söylemek olanaklıdır.

Önemli kentlerden biri olan Lyon’da, merkez sağ aday Jean-Michel Aulas, görevdeki yeşillerin (EELV) belediye başkanı Grégory Doucet’e karşı rahat bir üstünlüğünü koruyor. Olympique Lyonnais’in eski başkanı ilk turda yüzde 47’lik ve bugünkü belediye başkanı yüzde 30’luk bir oy oranına sahip. Aşırı sağcı, ırkçı ve faşist partinin (RN) adayı Alexandre Dupalais yüzde 9 ile Boyun Eğmeyenler Fransa’nın (LFI) adayı Anaïs Belouassa-Cherifi ile eşit durumda gibi gözüküyor.

SOL BİRLEŞMELİ

Boyun Eğmeyenler ikinci turda, sosyalistler, komünistler ve yeşillerin oluşturduğu sol blok adaylarını desteklemez de ayrı listeler halinde seçime katılırsa hem kendi adayları ve hem de diğer sol blok adaylarının kaybetme riski var. Bu durumda, merkez sağ, aşırı sağcı, ırkçı ve faşist partilerin adaylarının belediye başkanlıklarını kazanmasına neden olacak. Sol kazanmak istiyorsa, merkez ve aşırı sağa karşı, bölünmüşlüklerini önleyerek tüm güçlerini tek çatı altında birleştirmelidir.

*prof dr Ali Arayıcı/Paris