Savaş, Göç Ardından Yaşam Mücadelesi

Savaşlar, yalnızca sınırlar ile cephe hatlarında yaşananlarla değil yerinden edilme, zorunlu göç ve mültecilik ile de insanların hayatlarını etkiliyor. Savaş en çok da doğrudan kadınları, yaşam alanlarını hedef alıyor. Varolan patriyarkal ve kapitalist sömürü sistemi kadınları, hem savaş alanlarında hem de göçüp geldikleri yerlerde buluyor. Savaş sürecinde kadının bedeni, militarist stratejilerin ve ideolojik hesaplaşmaların doğrudan hedefi haline getiriliyor. Sığınma ve çalışma hakları kısıtlanan mülteci kadınlar, en ucuz işgücü haline geliyor. İltica ve sığınma mevzuatları hazırlanırken “evin reisi” olarak görülen erkek üzerinden oluşturuluyor. Bu kadınları erkeğe bağımlı kılarken şiddete maruz kalan kadın için sınırdışı edilme korkusu yarattığından çaresiz bırakmaya çalışıyor.

Türkiye’de de özellikle 2011’de başlayan Suriye iç savaşından sonra yoğun bir Suriyeli mülteci nüfusu oluştu. Geçici kimlik verilen mülteciler, düzenli bir işte çalışamazken faşist saldırı ve söylemlerin de hedefi haline geldi. Ucuz işgücü olarak, sigortasız, güvencesiz çalışan milyonlarca mülteci bir de bu saldırılar ile boğuşuyor.

Bu kadınlardan Fatma Homan, 12 yıl önce savaş nedeniyle Suriye’den, Türkiye’ye zorunlu göçe zorlananlardan biri. 28 yaşındaki Fatma Homan’ın en büyüğü 5 yaşında olmak üzere 3 çocuğu var. Gündüzleri çocukların bakımıyla, evdeki işlerle ilgilenen Fatma Homan, akşamları geçimini sağlamak için çocuklarını yanına alıp İzmir Karşıyaka ilçesinde geri dönüşüm işçiliği yapıyor.

Suriye’den Türkiye gelişi ve yaşadığı zorluklara değinen Fatma Homan, “Suriye’den 17 yaşında geldim; yabancıydım, hiçbir şey bilmiyordum. Ama hiç kaybolmadım, burada yaşayacaksam kendimi geliştirmek zorundaydım. Kursa gittim, okuma yazma öğrendim, biraz yabancılık çektim ama şimdi o kadar alıştım ki dönüp memleketime gitmek istemiyorum. Ben buraya evlenerek geldim, gurbette tek başıma bir kadın olarak sokakta kaldım. Sonra çalıştım, kendime bir ev tuttum. Kendi ayaklarımın üstünde durmak zorundaydım çünkü başka çarem yoktu. İyi ki de öyle olmuş yoksa bugün bu kadar güçlü bir şekilde devam edemezdim” ifadelerini kullandı.

Bu işe başlama nedenlerinden bahseden Fatma Homan,”Bu işe başlayalı 3 sene oldu. İşe başlamadan önce, eşim çalışıyordu ama borçlardan dolayı maaşı yetmiyordu. Bir yandan bakkala borç var bir yandan da iki çocuk var. Maaşı sabırsızlıkla bekliyorduk ama maaş yatar yatmaz borca gidiyordu. Miraç 2,5, Sıraç 1,5 yaşındaydı. Çocuklarıma istediğini alamıyordum, borçlar çoktu. Ne yapsam diye düşündüm. Eşim işten geldiğinde çocukları alıp plastik ve hurda toplamaya başladım. Sonra bir tane hurdacıya gittim, hurdacı kamyonetle geldi ve hurdaları aldı. 700 lira tuttu. Ne yapacağımı şaşırdım, çok mutlu oldum. Çocuklarıma istediklerini aldım. Sonra ‘Abi ben, bu işi yapmak istiyorum, arabaya ihtiyacım var’ dedim. Bir tane 3 tekerlekli araba aldım. Çocuklarla çıkmaya başladım, az da olsa kimseye muhtaç olmadan, çocuklarıma bakabiliyordum. Ama çok yorucuydu ben de ‘Abi bana 3 çocukla yoruluyorum şarjlı lazım’ dedim. Aldım ama borcu daha yeni bitti. Çalıştıkça çocuklar gezmeye alıştı, bir gün gitmesem evi dar ediyorlar bana” dedi.

Çıplak elle çalışmak zorunda kalan ve herhangi bir sağlık güvencesi olmayan Fatma Homan şunları söyledi:

İşte ve evdeki bir gününe değinen Fatma Homan, “Sabah uyandığımda çocukları yedirip, içiyorum, evi topluyorum. Benim her gün düzenli bir iş saatim yok. Mesela bu sabah erken kalktığım için evi toparladım ve herkes uyuyor diye işe erken çıktım. Bir araba topladım ama çocuklar uyanmadan yetiştireceğim diye çok stres yaptım ve yoruldum. Bugün sattıklarım bin lira tuttu. Bugün öyle geçti ama her gün farklı kazanıyorum. Geliyorum evde yemek, çocuklar, dışarıda iş güç, bazen dışarıda, trafikte insanlarla uğraşıyorum ama meselem çocuklarım olunca değiyor. Ben çocuklarım için çalışıyorum, hem dışarıda hem evde çalışmak çok yorucu oluyor, kendime ayıracak vakit bulamıyorum. İşe evde çok işim olduğu için genelde akşamları çıkıyorum. Yağmur benim işimi çok etkiliyor, işe çıkamıyorum. Çünkü çocuklar hastalansa onlara bakabilecek kimse olmadığından ben de yağmurlarda çıkamıyorum. Mecburen ihtiyaçlarımı karşılamak için borç yazdırmak zorunda kalıyorum. Sağ olsun yardımcı da oluyorlar bu konuda ama bazen insanlar önyargılı davranıyorlar, ‘Madem bu işi yapıyorsun, neden 3 tane çocuk doğurdun, otur evinde çocuklarına bak’ diyorlar. Ama ben bunlara takılmıyorum, takılırsam ekmeğimin peşinden gidemem” diye belirtti.

Çocukları için mücadele etmek zorunda olduğunu belirten Fatma Homan,”Şu an dimdik ayaktayım, hep mücadele ettim, hep karşılık verdim. Bunu çocuklarımın yüzüne bakarak başardım” diye konuştu.