Sanat hayatı taklit etmez

Elbette güzel vakit geçirmek için okuyoruz ama edebiyattan alınan zevk, maçlardan ya da videolardan alınan zevke benzemez.

Hayatın harala gürelesi içinde, bir şeyler yapma baskısı altında duygularımızı irdelemek, onları tutarlı ve şiirsel bir biçimde ifade etmek bizim için zordur; yine de uygarlıkla paralel ilerleyen şiir yazma dürtüsü, böylesi bir ifade derinliğine ve çeşitliliğe uluşmaya çalışır.

Yeni eserleri geçmişten kalma şablonlara göre değerlendiririz, ama onlar zaten o şablonlardan kaçmıştır. Oysa hakiki sanatçı bir tür erken uyarı sistemine, çağının duygusal karışıklıklarını fark edip dile dökmesini sağlayan içkin bir sisteme sahiptir. Kendi dönemlerini özetlemiş gibi görünen yazarlar işte bu öngörüye sahip olanlardır. Onlar zamanlarını diğer yazarlardan daha iyi belgeliyor değiller, realistler tam da bu noktada yanılır; esas mesele daha iyi şiirler yazıyor olmalarıdır.

Sabitlik ve akışkanlık, biz onu aşıp bir sonraki sabitlik ve akışkanlığa geçmeden, asla berraklık kazanmaz. Oysa edebiyatımızın büyük eserlerini okuduğumuzda, en azından bir grup insan nezdinde her şey daha o zamandan berrakmış gibi görünür; bu grup milyonların arasında kendi dönemiyle mutlak surette özdeşleşmiş bir azınlıktır: Sanatçılar.

Sanat kimseyi dışarıda bırakmaz ama kimsenin seviyesine de inemez, o istisnai manzaraya ulaşmak istiyorsak yukarı tırmanması gereken bizleridir.

Sanatın içinde taşıdığı risk, bizi etkilemesinin nedeni, betimlediği konunun taşıdığı risk değildir; yeni bir görme biçimi yaratmanın, yeni bir düşünce biçimi oluşturmanın riskidir.

Yazar bir yağmacıdır, geçmişte mümkün kılınmış her ne varsa onun tarafından toplanmalı, eritilmeli ve farklı bir biçimde yeniden biçimlendirilmelidir… Sanat daimi bir şimdiki zamanda yaşamıyorsa eğer, müzede yaşıyor demektir. Geçmişin, bugünün ve geleceğin enerjileri arasındaki devreyi -ki buna sanat diyoruz- ancak bugün çalışanlar tamamlayabilirler.

[Sanat Başkaldırır / Jeanette Winterson, Sel Yayıncılık]